![Bøker om: Hemmelige tjenester & Spionasje](https://images.finncdn.no/dynamic/480x480c//2024/5/vertical-5/07/7/352/042/937_352e60f3-7b6c-478d-b146-d777eb64af28.jpg)
Bildegalleri
Notodden Historielag - årsskrift for 2004
Beskrivelse av varen
Notodden historielags årsskrift for 2004. 21. årgang. Heftet. 120 sider.
Inneholder artikler om Gruvedrift i Heddal på 1700-tallet, I Hydros tjeneste, Sigurd Steinhaug, Bygdefolkets krisehjelp, Notodden seilforening og årsmelding.
Selges for 50,- kroner
Porto: 57,- kroner (sendt som brev)
---------------------------------------------------------------------------
Notodden er en kommune nordøst i Telemark fylke. Kommunen strekker seg fra Blefjell (med blandt annet Tverrgrønut, 1306 meter over havet) på grensen mot Tinn kommune og Numedal i nordøst, til Lifjell på grensen mot Seljord i sørvest.
Notodden bykommune blev skildt ut fra Heddal i 1913. I 1964 blev Notodden slått sammen med Heddal og Gransherad kommuner (foruten Jondalen) og dessuten en del av Hovin. Notodden fikk de nuverende grensene sine i 2020, da området om Hjuksebø i Sauherad blev overført til kommunen.
Navnet Notodden kommer opprinnelig fra husmannsplassen Notodden (som hørte til gården Tinne) ved munningen av elva Tinne i Heddalsvatnet.
Fjellområda er bygde opp av den harde kvartsitten i bergartane i Telemarksuiten. Elles er berggrunnen granitt og gneis, som sjeldan når meir enn 700 meter over havet og er skogkledd. Sentralt gjennom kommunen renn Tinne frå Tinnsjå (187–191 meter over havet) til Heddalsvatnet (16 meter over havet). Til Tinne renn Fulldøla frå Follsjå sør for Blefjell. Til Heddalsvatnet renn òg Heddøla gjennom Heddal, som er ein vid dal med store lausmassar opp til cirka 160 meter over havet.
Åtte prosent av Notoddens landareal er verna som naturreservat.
Notodden fekk stor vekst i kjølvatnet av den store utbygginga av vasskraft og industri i 1905. Folketalet i kommunen nådde eit maksimum i midten av 1960-åra med vel 13 700 innbyggjarar. Folketalet har sidan halde seg forholdsvis stabilt. I tiårsbolken 2015–2024 auka folketalet med 5,3 prosent, ein sterkare vekst enn gjennomsnittet for fylket (3,0 prosent).
Meir enn to tredelar av innbyggjarane i kommunen bur i Notodden tettstad. Dei andre tettstadene i kommunen er Yli, fire kilometer vest for bysenteret, og Hjukse, seks kilometer sør for byen.
Ifylgje definisjonen til Statistisk sentralbyrå er det tre tettstader i Notodden. Tettstadene er til saman 7,9 km², og omfattar 1 % av arealet i kommunen.
Tettstad Innbyggjarar Andel* Areal
Notodden 9 071 68 % 7,3 km²
Yli 295 2 % 0,2 km²
Hjukse 276 2 % 0,4 km²
Sum 9 642 73 % 7,9 km²
* Andelen av innbyggjarane i Notodden kommune som bur i tettstad.
Utgangspunktet for industristaden Notodden var Tinne med tømmerfløyting og vasskraft. Det voks fram sagbruk og treforedling som gav grunnlag for den første byveksten. Vassdraget frå Skien til Heddalsvatnet blei kanalisert i 1861 og gav nye transportmoglegheiter. Tinfos Papirfabrik avløyste i 1894 Tinfos Træsliberi.
Notodden er blant dei største skogkommunane i fylket. I femårserioden 2018 til 2022 blei det i snitt avverka 89 000 kubikkmeter årleg; 58 prosent av dette var furu.
Neste trinn i industriutviklinga kom med Norsk Hydro, som i 1905 starta forsøk med salpeterproduksjon og utbygging av Svelgfoss kraftverk. Den første kommersielle fabrikken i verda for produksjon av syntetisk gjødsel blei sett i drift her i 1905. Produksjonen førte til stor aktivitet og tilflytting. Norsk Hydros etablering på Notodden og Rjukan er eit viktig døme på gjennombrotet for bruk av elektrisk kraft i industriproduksjon. Norsk Hydro, som var det viktigaste føretaket i kommunen, flytta den siste kjerneverksemda si ut av Notodden i 2001 og etablerte ein næringspark på det gamle industriområdet mellom Notodden sentrum og Heddalsvatnet.
Telemark fylkeskommune arbeidde fram forslag om å frede Hydroparken Notodden. Riksantikvaren gjorde vedtak om freding i september 2014, og sommaren 2015 blei Hydroparken oppført på UNESCOs verdsarvliste som ein del av Rjukan–Notodden industriarv.
Notodden har i dag variert industri med hovudvekt på verkstadindustri, plastindustri, metallindustri og næringsmiddelindustri.
Notodden er kommunen med fjerde størst vasskraftproduksjon i Telemark, og er ein viktig kraftkommune på landsbasis. Dei åtte vasskraftverka i kommunen produserer til saman 1123 gigawattimer i året (gjennomsnitt 1993-2020). Det største kraftverket er Svelgfoss (i drift fra 1958), som står for om lag halvparten av vasskraftproduksjonen. Andre store kraftverk er Tinfos I (1955) og Grønvollfoss (1933). Hydro Energi er hovudeigar av om lag halvparten av vasskraftproduksjonen i kommunen. Nest største eigar er Skagerak Kraft med om lag ein fjerdedel.
Heddal er ein av dei beste jordbruksbygdene i Telemark, medan Gransherad i nord er ei utprega skogsbygd.
Sørlandsbanen går gjennom kommunen, men utan stopp. Tidlegare var Hjuksebø eit knutepunkt.
Sørlandsbanen går gjennom den søraustlege delen av kommunen, men utan stopp. Notodden er endestasjon for Bratsbergbanen frå Skien. Overgang til Sørlandsbanen er på Nordagutu. Persontrafikken mellom Notodden og Tinnoset blei nedlagd i 1991, medan tømmertrafikken til Gransherad tok slutt i 1993.
Universitetet i Søraust-Noreg har ein studiestad i Notodden. Sjukehuset Telemark har ei avdeling på Notodden med medisinsk behandling og kirurgi, laboratorietenester, røntgen, CT, MR og ultralyd.
Notodden høyrer til Sør-Aust politidistrikt, Telemark tingrett og Agder lagmannsrett.
Kommunen er med i regionrådet Kongsbergregionen saman med Flesberg, Hjartdal, Kongsberg, Nore og Uvdal, Rollag, Sigdal og Tinn.
Notodden kommune svarer til dei fire sokna Gransherad, Heddal, Lisleherad og Notodden i Øvre Telemark prosti (Agder og Telemark bispedømme) i Den norske kyrkja.
Mot slutten av 1800-talet høyrde Notodden til Nedre Telemarken fogderi i Bratsberg amt.
For statistiske føremål er Notodden kommune (per 2016) delt inn i seks delområde med til saman 49 grunnkrinsar:
Gransherad: Busnes – Rudsgrend, Tinnoset, Nisi, Bøen – Brekke, Håve, Årlifoss, Folsland, Bolkesjø
Heddal: Sauar, Åse, Tveiten, Seljord, Håberg, Stivi, Holla, Rygi, Skilrud, Sem, Hustveit, Yli, Strand
Notodden vest: Tinnes 1, Tinnes 2, Meaksmoen, Anundskås, Sagafoss
Notodden nordøst: Lisleherad, Svelgfoss, Nordre Skogen, Søndre Skogen, Kasinmoen – Lien, Skoleområdet, Lienveien, Sætre, Høibødalen, Høibøkåsa, Høibøjordet
Notodden sør: Sentrum sør, Sentrum nord, Hvåla, Tinnebyen, Tinne, Tveiten sør, Tveiten nord, Ramberg
Høgås: Høgås nedre, Høgås midtre, Høgås øvre, Nybuåsen, Andgard, Hjuksebø
Heddal stavkyrkje blei bygd på 1200-talet og restaurert i perioden 1952–1954. Ho ligg fem kilometer vest for byen og er den største stavkyrkja i landet. Notodden kyrkje er ein basilika i tegl frå 1938 med altertavle av Henrik Sørensen.
I 2013 opna industrimuseet Lysbuen, som fortel om Norsk Hydros etablering på Notodden. Museet inngår i verdsarvsenteret Rjukan-Notodden industriarv, og er lokalisert i den gamle papirfabrikken på Tinfos. Bolkesjø sør for Blefjell har lange tradisjonar som skysstasjon og overnattingsstad. Kanalbåten M/S Telemarken trafikkerer Telemarkskanalen frå Notodden til Lunde i sommarhalvåret.
Heddal bygdetun er eit friluftsmuseum med blant anna ei samling av hus frå 1500- til 1900-talet, og dessutan treskurd- og bunadsutstilling. Telemarksgalleriet har faste utstillingar heile året. Notodden Blues Festival blir arrangert kvar sommar.
Kommunevåpenet (godkjent i 1939) har ei sølvfarga, loddrett elv som sender ut sølvfarga lynstrålar mot blå bakgrunn. Dette skal symbolisere vasskraft.
Profilinformasjon
Du må være logget inn for å se brukerprofiler og sende meldinger
InnloggingAnnonsens metadata
Sist endret: 14.8.2024, 07:03 ・ FINN-kode: 357243843